Najczęściej wykonywane badania krwi
Niektóre choroby mogą przebiegać bez wyraźnych objawów. Często pojawiają się dyskretne symptomy, które łatwo przeoczyć. Dlatego warto regularnie sprawdzać stan zdrowia, wykonując badania profilaktyczne. Jednym z prostszych sposobów są badania krwi.
Najczęściej wykonywane są:
- morfologia,
- OB,
- glukoza,
- AspAT i AlAT,
- kreatynina,
- profil lipidowy (cholesterol, LDL, HDL, trójglicerydy),
- TSH,
- CRP,
- żelazo i ferrytyna,
- PSA.
Morfologia
Morfologia krwi to badanie, które ocenia skład krwi. Analizie podlegają krwinki czerwone, białe oraz płytki krwi.
Liczba erytrocytów, poziom hemoglobiny i hematokryt pomagają zdiagnozować niedokrwistość i określić jej rodzaj oraz możliwą przyczynę. Badanie leukocytów umożliwia wykrycie stanu zapalnego i szacunkowe określenie jego przyczyny. Ocena płytek krwi pozwala ocenić funkcjonowanie układu krzepnięcia.
Zmiany w morfologii mogą również wskazywać na odwodnienie, choroby przewlekłe, zaburzenia odporności, problemy z szpikiem kostnym, a nawet na obecność nowotworów.
OB
OB, czyli odczyn Biernackiego, to badanie oceniające szybkość opadania erytrocytów. Wynik zależy od zmian w stężeniach białek we krwi. Badanie to jest przydatne w diagnostyce i monitorowaniu przewlekłych stanów zapalnych, takich jak zakażenia czy choroby tkanki łącznej. Podwyższone OB może wskazywać na choroby wątroby, nerek lub nowotwory. Wynik badania mogą także zmieniać pewne czynniki, np. przyjmowanie leków, ciąża czy połóg.
Glukoza
Glukoza to cukier prosty, który dostarcza energii organizmowi. Badanie poziomu glukozy we krwi służy do wykrycia cukrzycy i stanów przedcukrzycowych oraz do monitorowania leczenia. Cukrzyca często przebiega bez objawów, dlatego regularne badania, takie jak pomiar glukozy, pozwalają wczesne wykryć chorobę i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Coroczny pomiar glikemii zaleca się osobom z grupy ryzyka. Należą do niej osoby z nadwagą lub otyłością, osoby z cukrzycą w rodzinie, kobiety po cukrzycy ciążowej lub po urodzeniu dziecka ważącego ponad 4 kg, osoby z nadciśnieniem oraz z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
AspAT i AlAT
Aminotransferaza asparaginianowa (AspAT) i aminotransferaza alaninowa (AlAT) to enzymy, które dostarczają ważnych informacji o stanie wątroby. Poziom obu parametrów oraz ich wzajemny stosunek pomagają lekarzowi ocenić funkcjonowanie tego narządu. Podwyższone wartości mogą wskazywać na choroby wątroby, żółtaczki lub wpływ przyjmowanych leków. Prawidłowy wynik oznacza, że wątroba funkcjonuje właściwie.
Kreatynina
Kreatynina to wskaźnik funkcji nerek. Jej poziom zależy od masy mięśniowej i jest stały u każdego pacjenta. To ważny parametr, szczególnie dla sportowców, do monitorowania stanu zdrowia. Badanie kreatyniny jest zalecane również przy długotrwałym przyjmowaniu leków, które mogą obciążać nerki, gdyż są przez nie wydalane.
Kreatyninę sprawdza się także przed badaniami obrazowymi, takimi jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, w których podawany jest kontrast. Nerki muszą być w stanie go wydalić, dlatego ważne jest, aby lekarz ocenił ich wydolność przed badaniem.
Profil lipidowy
Profil lipidowy, czyli lipidogram, to zestaw badań, który mierzy poziom lipidów we krwi. Obejmuje on pomiar trójglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz dwóch frakcji cholesterolu: LDL i HDL. Trójglicerydy to tłuszcze, które organizm wykorzystuje jako źródło energii.
Cholesterol całkowity to suma wszystkich rodzajów cholesterolu we krwi. LDL, zwany „złym” cholesterolem, może odkładać się w tętnicach, zwiększając ryzyko chorób serca. HDL, nazywany „dobrym” cholesterolem, pomaga usuwać nadmiar cholesterolu z krwi, chroniąc naczynia przed miażdżycą. Regularne badanie profilu lipidowego pozwala ocenić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych i dbać o zdrowie metaboliczne.
TSH
Jest to wskaźnik, który pozwala na wstępną ocenę funkcji tarczycy. Niedoczynność tarczycy objawia się sennością, osłabieniem, przyrostem masy ciała i wrażliwością na zimno. Nadczynność tarczycy powoduje nadmierną potliwość, utratę wagi oraz zwiększony apetyt.
CRP
CRP to marker zapalny, który pozwala ocenić, czy w organizmie występuje stan zapalny. Nie określa miejsca zapalenia, ale wskazuje na jego obecność. Warto pamiętać, że intensywny wysiłek fizyczny może również podnieść poziom CRP, naśladując stan zapalny.
Żelazo i ferrytyna
Niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza, zwana anemią, jest często spotykana. Szczególnie narażone są kobiety oraz osoby regularnie oddające krew. Jeśli należysz do tych grup, warto regularnie sprawdzać poziom żelaza i ferrytyny. Żelazo można zbadać na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego, ale oznaczenie ferrytyny wymaga dodatkowej opłaty. Niedobór żelaza w badaniach laboratoryjnych pojawia się dość późno, a w morfologii jeszcze później.
Pierwsze objawy to m.in. osłabienie, wypadanie włosów, pogorszenie stanu skóry, włosów i paznokci oraz niski poziom ferrytyny. Ferrytyna jest magazynem żelaza w organizmie i jej poziom wskazuje na jego zapasy. Gdy w morfologii pojawia się anemia, a poziom żelaza spada poniżej normy, niedobór jest już zaawansowany. Odbudowa zapasów żelaza może wtedy zająć dużo czasu. Badanie poziomu żelaza i ferrytyny pozwala na wczesną diagnostykę niedoboru.
PSA
PSA to marker nowotworowy raka prostaty. Zaleca się włączenie go do regularnych badań kontrolnych, szczególnie po 40. roku życia. Badanie powinno być wykonywane co najmniej raz w roku. Wyniki badań warto przechowywać w jednym miejscu i monitorować ewentualne zmiany w czasie.
Jak przygotować się do badań krwi?
Zaleca się, aby krew do badań rutynowych pobierać w godzinach porannych (7:00-10:00). W niektórych przypadkach można pobrać krew o innych porach, zaznaczając godzinę pobrania.
Przed pobraniem krwi zaleca się zachowanie około 12-godzinnej przerwy od ostatniego posiłku, który powinien być spożyty poprzedniego dnia około godziny 18:00. Dzień przed badaniem należy unikać ciężkich, tłustych potraw oraz alkoholu. Dozwolone jest wypicie niewielkiej ilości wody. U niemowląt i małych dzieci można podać lekki posiłek, z wyjątkiem badania glukozy.
Nie zaleca się wykonywania badań po nieprzespanej nocy lub intensywnym wysiłku. Przed pobraniem krwi należy unikać wysiłku fizycznego, stresu oraz palenia papierosów. Wskazany jest krótki odpoczynek.
Personel pobierający krew powinien być poinformowany o przyjmowanych lekach, suplementach i ziołach. Lekarz decyduje, czy można kontynuować przyjmowanie leków przed badaniem. Jeśli badanie dotyczy stężenia leku, próbkę należy pobrać przed przyjęciem porannej dawki lub w szczycie wchłaniania, zgodnie z zaleceniami lekarza.
Suplementy, zwłaszcza biotyna w dużych dawkach, mogą zafałszować wyniki badań. Jeśli to możliwe, należy przerwać jej przyjmowanie na 72 godziny przed badaniem.
Niektóre badania krwi wymagają specjalnego przygotowania. Aby dowiedzieć się, w jaki sposób przygotować się do określonego badania zapoznaj się z zaleceniami.
Badania krwi w neoMedica
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o poszczególnych badaniach krwi, zapoznaj się z naszą szeroką ofertą dostępną w sklepie. Na badania laboratoryjnie nie musisz umawiać się wcześniej! Wystarczy, że przyjdziesz do Punktu Pobrań w Centrum Medycznym neoMedica w Poznaniu w godzinach jego otwarcia. Zapraszamy od poniedziałku do piątku od 7:00 do 14:00 oraz w soboty od 8:00 do 11:00. Razem dbajmy o zdrowie!
