Udar mózgu
Udar mózgu wynika z obumarcia tkanki mózgowej, spowodowanego zatrzymanym dopływem krwi. Wyróżnia się dwa główne typy udaru mózgu:
-
Udar niedokrwienny – dotyczy około 80% wszystkich przypadków udaru. Następuje, gdy tętnica zaopatrujące mózg w krew zostaje zablokowana, co prowadzi do niedoboru krwi i tlenu w tkankach mózgowych. Może również dojść do wtórnego krwawienia w obrębie niedokrwionego obszaru.
-
Udar krwotoczny – występuje, gdy pęknięte naczynie krwionośne powoduje wylew krwi do mózgu. W ramach tego typu udaru wyróżnia się krwotoki podpajęczynówkowe i śródmózgowe. Główną przyczyną są wysokie ciśnienie tętnicze, ale ryzyko wzrasta także przy innych czynnikach jak tętniaki, malformacje naczyniowe, zaburzenia krzepnięcia czy używanie niektórych substancji psychoaktywnych, w tym amfetaminy i kokainy.
Udar niedokrwienny - czynniki ryzyka
Ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu zależy od wielu czynników.
Czynniki niemodyfikowalne:
- wiek – ryzyko udaru wzrasta wraz z wiekiem,
- płeć – mężczyźni są bardziej narażeni,
- rasa – wyższe ryzyko obserwuje się u osób czarnoskórych i Azjatów,
- osobista i rodzinna historia udarów oraz predyspozycje genetyczne.
Czynniki modyfikowalne:
- nadciśnienie tętnicze i otyłość,
- niska aktywność fizyczna,
- choroby serca,
- palenie tytoniu,
- zaburzenia gospodarki lipidowej,
- zaburzenia krzepnięcia,
- cukrzyca,
- nadmierne spożycie alkoholu,
- zespół bezdechu sennego.
Zmniejszenie ryzyka udaru jest możliwe poprzez kontrolę modyfikowalnych czynników ryzyka.
Udar mózgu - co powoduje?
Udar mózgu objawia się różnorodnie, zależnie od lokalizacji uszkodzenia w mózgu. Gdy dochodzi do zablokowania tętnicy, zaopatrywany przez nią obszar mózgu nie otrzymuje krwi, co może wpływać na podstawowe funkcje życiowe, takie jak oddychanie czy krążenie, zwłaszcza jeśli udar dotyczy pnia mózgu.
Typowe objawy udaru mózgu obejmują:
- zaburzenia widzenia: podwójne widzenie, ograniczone pole widzenia lub całkowita utrata widzenia, często dotyczące jednego oka;
- problemy z równowagą i koordynacją: potykanie się, niezgrabne poruszanie, trudności w ubieraniu się, upuszczanie przedmiotów;
- osłabienie mięśni twarzy: np. opadanie kącika ust;
- niedowład kończyn: trudności w poruszaniu ręką lub nogą, zdrętwienia połowy ciała lub jego części;
- silny, nagły ból głowy, szczególnie przy krwotoku podpajęczynówkowym;
- niedowład mięśni języka i gardła: problemy z mówieniem, połykaniem, krztuszenie się podczas jedzenia, dyzartria utrudniająca zrozumienie mowy;
- utrata przytomności: pacjent może być bardzo senny, mówić nielogicznie, nie być świadomy swojego stanu lub całkowicie stracić przytomność.
Objawy mogą nasilać się, ustępować na kilka godzin, a następnie ponownie się pojawić. Jeśli objawy znikną w ciągu 24 godzin, diagnozuje się przemijające niedokrwienie mózgu. Około jednej trzeciej udarów mózgu ma miejsce podczas snu, a objawy są zauważalne dopiero po przebudzeniu.
Skutki udaru mózgu
Udar mózgu może prowadzić do trwałej niepełnosprawności i wielu powikłań związanych z długotrwałym unieruchomieniem:
- Powikłania neurologiczne: wtórne krwawienia w obszarze udaru, ataki padaczkowe, zaburzenia psychiczne
- Powikłania sercowo-naczyniowe: arytmie serca, niewydolność krążenia, zawały serca, zapalenie żył głębokich
- Problemy z oddychaniem i zapalenie płuc
- Zaburzenia połykania: ryzyko zachłyśnięcia i niedożywienia; niektórzy pacjenci mogą potrzebować gastrostomii (PEG) i żywienia specjalistycznymi dietami
- Zakażenia dróg moczowych
- Odparzenia i odleżyny
- Przykurcze i zaniki mięśni
Odpowiednia opieka i rehabilitacja mogą minimalizować te powikłania i poprawić jakość życia pacjenta po udarze.
Diagnoza udaru mózgu
Diagnostyka udaru mózgu opiera się na symptomach pacjenta oraz wynikach badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny.
Tomografia komputerowa głowy umożliwia rozróżnienie między udarem niedokrwiennym a krwotocznym, co jest kluczowe dla doboru metody leczenia. Obrazowanie to pozwala również na identyfikację obrzęku mózgu oraz innych krytycznych zmian.
W pierwszych 6 godzinach po udarze niedokrwiennym, TK może nie wykazać typowych zmian, takich jak zatarcie granic między substancją białą a szarą czy łagodny obrzęk. Udar krwotoczny natomiast jest widoczny w TK jako obszar o wysokim pochłanianiu promieniowania, co wskazuje na obecność krwawienia.
Dodatkowe badania służące identyfikacji przyczyn udaru mózgu obejmują:
- USG tętnic szyjnych,
- arteriografia mózgowa,
- echokardiografia,
- morfologia krwi,
- przezczaszkowe USG dopplerowskie,
- 24-godzinne monitorowanie EKG i ciśnienia tętniczego (holter),
- elektroencefalografia (EEG),
- badanie OB, saturacji, jonogramu, układu krzepnięcia, lipidogramu, białka ostrej fazy, a także gospodarki węglowodanowej.
Te badania pomagają w precyzyjnym ustaleniu źródła problemów oraz planowaniu odpowiedniej terapii.
Leczenie po udarze mózgu
Na początku leczenia udaru mózgu kluczowe jest zapewnienie podstawowych funkcji życiowych pacjenta. Specjaliści zwykle podłączają kroplówkę dla dostarczenia leków, płynów i składników odżywczych oraz, jeśli to konieczne, stosują tlenoterapię lub wspomaganie oddechu respiratorem.
W przypadku pacjentów, u których pierwsze objawy udaru wystąpiły mniej niż trzy godziny temu, możliwe jest zastosowanie tkankowego aktywatora plazminogenu (tPA), który rozpuszcza skrzepy krwi. Ze względu na ryzyko krwawienia, tPA stosuje się tylko przy potwierdzonym udarze niedokrwiennym i jest przeciwwskazany u osób po niedawnych operacjach lub z udarem krwotocznym. Gdy tętnica jest zablokowana przez dłuższy czas, komórki mózgu obumierają z braku tlenu, co czyni leczenie tPA nieefektywne. W takich przypadkach, zwłaszcza gdy udar nastąpi podczas snu i objawy są zauważalne po przebudzeniu, alternatywą jest podanie aspiryny lub heparyny.
W sytuacji udaru krwotocznego, który powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, konieczna może być operacja, często wewnątrznaczyniowa, zwłaszcza gdy przyczyną jest naczyniak.
Po stabilizacji stanu pacjenta priorytetem jest odpowiednia opieka i rehabilitacja. Kluczowe znaczenie ma właściwe żywienie, zapobieganie odleżynom oraz intensywna rehabilitacja ruchowa, która jest dostosowywana do poprawy stanu pacjenta.
U osób nieprzytomnych lub z porażeniami konieczne jest odpowiednie ułożenie ciała i regularne zmiany pozycji, aby zapobiec odleżynom i przykurczom. Z czasem, w miarę poprawy, wprowadza się ćwiczenia fizyczne i fizjoterapię.
Dla pacjentów z afazją, czyli zaburzeniami mowy i rozumienia, wdraża się terapię logopedyczną. Po wyjściu ze szpitala kontynuacja rehabilitacji odbywa się na specjalistycznych oddziałach rehabilitacji neurologicznej, gdzie pacjenci uczą się radzenia sobie z codziennymi czynnościami mimo ograniczeń wynikających z udaru. Wsparcie psychoterapeuty również może okazać się pomocne.
Umów konsultację z lekarzem neurologiem w neoMedica
Jeśli zaobserwujesz którykolwiek z objawów udaru mózgu, natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 112 i wezwij pomoc medyczną. Przypadek udaru mózgu powinien najpierw zdiagnozować neurochirurg.
W Centrum Medycznym oferujemy konsultację z neurologiem, która jest pomocna w przypadku rozpoznania i leczenia udaru mózgu. Lekarz neurolog może również skierować pacjenta po udarze na rehabilitację.
Skontaktuj się z nami telefonicznie 730 730 710, aby umówić termin, lub odwiedź naszą stronę internetową, aby dowiedzieć się więcej. Możesz również umówić termin konsultacji poprzez formularz internetowy. Razem dbajmy o zdrowie!
