Nowotwór skóry - rodzaje
- Rak podstawnokomórkowy - najbardziej powszechny typ złośliwego nowotworu skóry. Charakteryzuje się wolnym tempem wzrostu i bardzo niską śmiertelnością, z ryzykiem przerzutów poniżej 0,5%. Mimo to, może on powodować znaczne uszkodzenie okolicznych tkanek.
Typowymi miejscami jego występowania są obszary skóry najczęściej narażone na działanie promieni UV, głównie głowa i szyja. W 80% przypadków rak podstawnokomórkowy manifestuje się jako guzek z widocznymi teleangiektazjami, czasem z pigmentacją, który posiada charakterystyczne, uniesione i błyszczące krawędzie. Pacjenci często zgłaszają okresowe krwawienie z tych zmian.
Rak podstawnokomórkowy może również prezentować się jako niepozorna, wyraźnie odgraniczona plama rumieniowa o różnych rozmiarach lub jako zmiana przypominająca bliznę, której wcześniej nie było i która nie jest wynikiem jakiegokolwiek urazu.
- Rak kolczystokomórkowy - drugi co do częstości występowania nowotwór skóry, gorszy prognostycznie od raka podstawnokomórkowego. Charakteryzuje się naciekającym wzrostem i potencjałem do niszczenia okolicznych tkanek, szczególnie gdy jest wykryty późno. Może przerzutować do regionalnych węzłów chłonnych i dalszych organów, z częstością do 4% przypadków.
Często rozwija się na skórze wcześniej uszkodzonej, na przykład przez promieniowanie UV, w wyniku leukoplakii, blizn po oparzeniach czy przewlekłych ran. Najczęściej lokalizuje się na nosie, dolnej wardze, małżowinach usznych, skalpie u osób łysiejących oraz na grzbietach rąk. Może również pojawiać się na błonach śluzowych jamy ustnej, w okolicy anogenitalnej oraz przy aparacie paznokciowym.
We wczesnych stadiach może wyglądać jak niewielkie, szorstkie plamy. W formie inwazyjnej manifestuje się jako rumieniowa, twarda grudka lub guzek, często z owrzodzeniem lub strupem w centrum.
- Czerniak - jest typem raka skóry, którego występowanie znacząco wzrosło w ostatnich latach. Przyczyną tego może być lepsza wykrywalność tej choroby.
Rokowania pacjentów z czerniakiem zależą od stadium zaawansowania nowotworu przy diagnozie. Wczesne wykrycie czerniaka jest kluczowe, gdyż w początkowej fazie, kiedy nowotwór jest ograniczony do miejsca pierwotnego, 5-letnie przeżycie pacjenta może sięgać 95%. Rokowanie pogarsza się, gdy choroba rozprzestrzenia się na regionalne węzły chłonne lub staje się uogólniona. Dlatego tak ważna jest regularna kontrola skóry. Wczesne wykrycie zwiększa szanse na wyleczenie.
Większość czerniaków powstaje na skórze niezmienionej, chociaż istnieje mniejsze ryzyko, że czerniak rozwinie się z zezłośliwienia istniejącego znamienia.
Nowotwory skóry - co jest ich główną przyczyną?
Rak skóry jest jednym z najczęściej występujących nowotworów na świecie. Głównym czynnikiem przyczyniającym się do jego rozwoju jest narażenie skóry na promieniowanie UV. Czynniki ryzyka obejmują:
- predyspozycje genetyczne,
- jasną karnację,
- obecność wielu znamion,
- regularne korzystanie z solarium.
Jak chronić skórę?
Ochrona przed promieniowaniem UV
Stosowanie kremów z filtrem to kluczowy sposób ochrony skóry przed czerniakiem i innymi nowotworami skóry. Wybierając krem, ważne jest, aby odpowiednio dobrać rodzaj filtra i regularnie go aplikować. Dostępne są trzy główne typy filtrów UV:
- Mineralne (nieorganiczne, fizyczne) - zawierają tlenek cynku i dwutlenek tytanu. Te filtry odbijają i rozpraszają promienie UV, ale nie utrzymują się długo na skórze, co wymaga częstszego ich stosowania. Są zalecane dla dzieci, niemowląt i osób z wrażliwą skórą ze względu na niskie ryzyko alergii, choć mogą pozostawiać białe ślady na skórze.
- Chemiczne (organiczne) - składniki pochłaniają promienie UVB i UVA, przekształcając je w ciepło. Filtry te są lekkie w konsystencji i szybko się wchłaniają, nie pozostawiając białych śladów na skórze.
- Mieszane - łączą właściwości filtrów mineralnych i chemicznych, oferując szeroką ochronę przez odbijanie i absorbowanie promieni UV. Są odporne na działanie wysokich temperatur i szybko się wchłaniają.
Należy pamiętać, że żaden krem nie zapewni całkowitej ochrony przed promieniowaniem UV, ale ich stosowanie jest fundamentalne w profilaktyce raka skóry.
Warto dodatkowo zadbać o odpowiedni ubiór, osłaniający najbardziej narażone na poparzenia słoneczne obszary, takie jak ramiona. Zaleca się również unikanie aktywności na słońcu w godzinach między 10:00 a 14:00.
Ochrona cery
Skóra twarzy jest delikatniejsza i znacznie bardziej narażona na niekorzystne działanie promieniowania słonecznego. Dla zapewnienia odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej należy stosować kremy z filtrem o wartości minimum 50 SPF. Obecnie na rynku dostępnych jest wiele kremów przeznaczonych do różnych typów cery, dzięki czemu ochrona przeciwsłoneczna idzie w parze z odpowiednio dobraną pielęgnacją. Dodatkowym środkiem ochrony cery jest noszenie kapeluszy oraz czapek z daszkiem, a także unikanie ekspozycji na słońce w godzinach między 10:00 a 14:00, kiedy promieniowanie jest najbardziej intensywne.
Regularne badania dermatologiczne
Zaleca się regularne wizyty u dermatologa lub chirurga onkologicznego, który przy użyciu dermatoskopu oceni stan znamion i innych zmian skórnych. Wizyta jest zalecana zarówno przed sezonem letnim, jak i po okresie wakacyjnym. Jeśli specjalista zauważy niepokojące zmiany, może zdecydować o wycięciu fragmentu skóry do badania histopatologicznego.
Regularne samodzielne obserwacje znamion są również istotne. Symptomy wymagające konsultacji lekarskiej to:
- Zaczerwienienie wokół znamienia,
- Zmiany w kształcie lub kolorze,
- Zgrubienie,
- Powiększenie,
- Swędzenie,
- Krwawienie.
Warto stosować zasadę ABCDE przy wstępnej ocenie znamion:
- A – asymetria: znamię nie jest symetryczne,
- B – brzegi: brzegi znamienia są nierówne,
- C – kolor: występują różnice w kolorze,
- D – średnica: znamię większe niż 6 mm powinno zostać ocenione przez specjalistę,
- E – ewolucja: jakiekolwiek zmiany w barwie, kształcie lub rozmiarze znamienia.
Regularne badania skóry w połączeniu z ochroną przeciwsłoneczną są kluczowe w zapobieganiu rakowi skóry, szczególnie w okresie letnim, kiedy skóra jest dłużej narażona na działanie promieni UV.
Zbadaj znamiona w neoMedica!
W Centrum Medycznym neoMedica wiemy jak ważna jest profilaktyka nowotworów skóry. Regularne badania dermatologiczne pozwalają na wczesne wykrycie ewentualnych zmian nowotworowych na skórze.
Dlatego naszym pacjentom oferujemy konsultację dermatologiczną, podczas której lekarz przeprowadzi badanie dermatoskopowe, a w przypadku wykrycia niepokojących zmian skórnych zleci dalsze badania.
Skontaktuj się z nami telefonicznie 730 730 710, aby umówić termin, lub odwiedź naszą stronę internetową, aby dowiedzieć się więcej. Możesz również umówić termin konsultacji poprzez formularz internetowy. Razem dbajmy o zdrowie!
