Przewlekłe zmęczenie, osłabienie, problemy z koncentracją, bladość skóry, łamliwe paznokcie i nadmierne wypadanie włosów mogą mieć związek z niedoborem żelaza. Samo oznaczenie jego stężenia we krwi nie zawsze wystarcza jednak do oceny zapasów zgromadzonych w organizmie.
Dobrym punktem wyjścia może być jednoczesne wykonanie badania ferrytyny, badania żelaza oraz morfologii krwi. Przy szerszej diagnostyce można również wybrać Pakiet badań na anemię, który obejmuje dziewięć uzupełniających się oznaczeń laboratoryjnych.
Czym różni się ferrytyna od żelaza?
Żelazo jest pierwiastkiem potrzebnym między innymi do produkcji hemoglobiny, która uczestniczy w transportowaniu tlenu. Badanie żelaza określa aktualne stężenie tego pierwiastka w surowicy krwi.
Ferrytyna jest natomiast białkiem magazynującym żelazo. Badanie ferrytyny pomaga ocenić zapasy żelaza zgromadzone w organizmie. Niski poziom ferrytyny może pojawić się jeszcze zanim niedobór doprowadzi do zmian typowych dla niedokrwistości.
Ferrytyna i żelazo dostarczają więc innych informacji i nie powinny być traktowane jako badania zamienne.
Ferrytyna czy żelazo – co lepiej zbadać?
W wielu przypadkach najlepiej wykonać oba badania razem z morfologią. Pozwala to sprawdzić zarówno aktualne stężenie żelaza, jak i jego zapasy oraz podstawowe parametry czerwonych krwinek.
Podstawowy zestaw może obejmować:
W zależności od objawów, historii zdrowia i dotychczasowych wyników lekarz może zalecić rozszerzenie diagnostyki o:
- transferynę,
- całkowitą zdolność wiązania żelaza – TIBC,
- witaminę B12,
- kwas foliowy,
- oznaczenie odsetka retikulocytów.
Każdy z tych parametrów ocenia inny element związany z gospodarką żelazową lub produkcją czerwonych krwinek. Pełniejsza diagnostyka niedoboru żelaza i anemii zwykle opiera się na analizie kilku wyników, a nie jednego oznaczenia.
Jakie badania wykonać przy ciągłym zmęczeniu?
Zmęczenie jest objawem niespecyficznym i może mieć wiele przyczyn. Jeżeli utrzymuje się przez dłuższy czas, warto rozpocząć diagnostykę od morfologii krwi. Badanie pozwala ocenić między innymi liczbę czerwonych krwinek, stężenie hemoglobiny oraz pozostałe parametry, które mogą zmieniać się w przebiegu niedokrwistości.
Morfologię można uzupełnić o ferrytynę i żelazo. Jeśli wyniki są niejednoznaczne albo objawy nie ustępują, lekarz może zalecić dodatkowe oznaczenia.
Wygodnym rozwiązaniem jest Pakiet badań na anemię, który obejmuje:
- morfologię,
- żelazo,
- ferrytynę,
- transferynę,
- TIBC,
- witaminę B12,
- kwas foliowy,
- retikulocyty,
- LDH.
Pakiet pozwala szerzej spojrzeć na możliwe przyczyny niedokrwistości i zaburzeń gospodarki żelazowej. Wszystkie dostępne produkty związane z tym problemem można znaleźć również w kategorii badania na anemię.
Czy niska ferrytyna może mieć związek z wypadaniem włosów?
Niedobór żelaza może współwystępować z osłabieniem organizmu, łamliwością paznokci i pogorszeniem kondycji włosów. Nie jest jednak jedyną możliwą przyczyną wypadania włosów.
Problem może być związany również z zaburzeniami tarczycy, zmianami hormonalnymi, innymi niedoborami żywieniowymi, stresem, chorobami skóry lub przyjmowanymi lekami. Z tego powodu długotrwałego albo nasilonego wypadania włosów nie należy oceniać wyłącznie na podstawie wyniku ferrytyny.
Przy takich objawach można rozważyć Pakiet badań zdrowe włosy, skóra i paznokcie. Zawarte w nim oznaczenia pozwalają rozpocząć diagnostykę wybranych niedoborów i zaburzeń hormonalnych, które mogą wpływać na kondycję włosów, skóry oraz paznokci.
Kto jest szczególnie narażony na niedobór żelaza?
Ryzyko niedoboru żelaza może być większe między innymi u:
- kobiet z obfitymi miesiączkami,
- kobiet w ciąży i karmiących piersią,
- dawców krwi,
- dzieci i młodzieży w okresie intensywnego wzrostu,
- osób stosujących diety eliminacyjne,
- wegan i wegetarian,
- osób z zaburzeniami wchłaniania,
- pacjentów z przewlekłą lub nagłą utratą krwi.
Przyczyną niedoboru nie zawsze jest nieprawidłowa dieta. Może on wynikać również z krwawienia, zaburzeń wchłaniania albo chorób przewodu pokarmowego. Dlatego nieprawidłowe wyniki należy skonsultować z lekarzem, który pomoże ustalić przyczynę problemu.
Czy wysoka ferrytyna zawsze oznacza nadmiar żelaza?
Nie. Podwyższone stężenie ferrytyny nie musi oznaczać, że w organizmie znajduje się zbyt dużo żelaza. Ferrytyna może wzrastać również w przebiegu infekcji, stanów zapalnych, chorób wątroby i niektórych chorób przewlekłych.
Z tego powodu wyniku ferrytyny nie powinno się interpretować w oderwaniu od objawów, historii zdrowia i pozostałych badań. W określonych sytuacjach lekarz może zalecić dodatkowo oznaczenie CRP, transferyny, TIBC albo innych parametrów.
Zarówno niski, jak i podwyższony wynik badania ferrytyny warto omówić z lekarzem.
Czy można samodzielnie rozpocząć suplementację żelaza?
Preparatów żelaza nie należy przyjmować wyłącznie na podstawie objawów takich jak zmęczenie lub wypadanie włosów. Podobne dolegliwości mogą mieć wiele innych przyczyn.
Przed rozpoczęciem suplementacji warto wykonać przynajmniej morfologię, ferrytynę oraz żelazo, a wyniki omówić ze specjalistą. Nadmiar żelaza również może być szkodliwy, dlatego dawkowanie i czas suplementacji powinny być dopasowane do wyników oraz zaleceń lekarza.
Jak przygotować się do badań?
Zgodnie z informacjami dostępnymi przy badaniach neoMedica oznaczenie żelaza najlepiej wykonać rano, na czczo i po odpowiednim nawodnieniu. Przed pobraniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu.
Rano i na czczo zalecane jest również wykonanie badania ferrytyny. Szczegółowe instrukcje znajdują się na stronach produktów:
- jak przygotować się do badania żelaza,
- jak przygotować się do badania ferrytyny,
- jak przygotować się do morfologii.
Nie należy samodzielnie odstawiać przyjmowanych leków. W przypadku stosowania preparatów żelaza lub innych suplementów sposób przygotowania do badania warto wcześniej skonsultować z lekarzem.
