Lipidogram – jak czytać cholesterol LDL, HDL i trójglicerydy?

Lipidogram to jedno z podstawowych badań wykorzystywanych w profilaktyce chorób serca i naczyń. Pozwala ocenić gospodarkę tłuszczową organizmu i sprawdzić między innymi poziom cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL, cholesterolu HDL oraz trójglicerydów.

Najważniejsza zasada? Lipidogramu nie warto czytać jako czterech niezależnych wyników. Liczy się cały profil lipidowy, a szczególnie stężenie LDL i indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe.

Jeśli chcesz wykonać komplet badań, wszystkie oznaczenia znajdziesz w kategorii Lipidogram – badania cholesterolu. Pełny profil lipidowy znajduje się również w Pakiecie podstawowych badań laboratoryjnych neoMedica.

Lipidogram w skrócie – co oznaczają poszczególne wyniki?

Cholesterol całkowity pokazuje łączną ilość cholesterolu znajdującego się we krwi. Sam wynik nie wystarcza jednak do prawidłowej oceny ryzyka, dlatego cholesterol całkowity najlepiej oznaczać razem z LDL, HDL i trójglicerydami.

LDL jest najważniejszą frakcją ocenianą pod kątem rozwoju miażdżycy. Podwyższone stężenie cholesterolu LDL sprzyja odkładaniu się cholesterolu w ścianach naczyń. Dlatego LDL potocznie określany jest jako „zły cholesterol”.

HDL uczestniczy między innymi w transporcie cholesterolu z tkanek do wątroby i bywa określany jako „dobry cholesterol”. Wyniku cholesterolu HDL nie należy jednak analizować w oderwaniu od LDL i pozostałych parametrów. Wysokie HDL nie oznacza, że można zignorować podwyższone LDL.

Trójglicerydy są jednym z podstawowych źródeł energii dla organizmu. Podwyższone trójglicerydy często współwystępują z nadwagą, otyłością, zaburzeniami gospodarki cukrowej, niewłaściwą dietą lub nadmiernym spożyciem alkoholu.

Jak prawidłowo czytać lipidogram?

Najczęstszy błąd polega na spojrzeniu na wynik i sprawdzeniu jedynie, czy obok LDL, HDL lub cholesterolu pojawiło się oznaczenie przekroczenia normy. W przypadku lipidogramu interpretacja jest bardziej złożona.

Szczególne znaczenie ma cholesterol LDL. Nie istnieje jedna docelowa wartość LDL odpowiednia dla każdego. Inny poziom może być akceptowalny dla młodej osoby bez czynników ryzyka, a znacznie niższego LDL oczekuje się u pacjenta z cukrzycą, chorobą sercowo-naczyniową, po zawale lub udarze.

Lekarz bierze pod uwagę między innymi wiek, ciśnienie tętnicze, palenie papierosów, cukrzycę, choroby nerek, występowanie chorób serca i naczyń oraz obciążenia rodzinne.

W wyniku lipidogramu może pojawić się również cholesterol nie-HDL. Obejmuje on cholesterol znajdujący się w lipoproteinach związanych z rozwojem miażdżycy i stanowi dodatkowy parametr przydatny w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego.

Czy wysoki cholesterol daje objawy?

Najczęściej nie. Można przez wiele lat mieć znacznie podwyższony cholesterol LDL i nie odczuwać żadnych charakterystycznych dolegliwości.

To właśnie dlatego badanie lipidogramu ma tak duże znaczenie w profilaktyce. Nie powinno być wykonywane dopiero wtedy, gdy pojawiają się problemy z sercem.

Szczególną uwagę na regularną kontrolę cholesterolu powinny zwrócić osoby z nadwagą lub otyłością, nadciśnieniem, cukrzycą, małą aktywnością fizyczną, chorobami nerek oraz osoby palące papierosy.

Warto również znać swój lipidogram, jeśli w najbliższej rodzinie występował bardzo wysoki cholesterol, zawał serca lub udar w młodym wieku.

Dlaczego LDL może być za wysoki?

Na poziom cholesterolu LDL wpływa wiele czynników. Znaczenie mają dieta, masa ciała, aktywność fizyczna i palenie papierosów, ale nie zawsze wysoki cholesterol wynika wyłącznie ze stylu życia.

Podwyższone LDL może mieć związek także z cukrzycą, chorobami nerek, zaburzeniami pracy tarczycy czy uwarunkowaniami genetycznymi. U części osób występuje rodzinna hipercholesterolemia, w której bardzo wysokie wartości LDL pojawiają się już w młodym wieku.

Dlatego szczególnie wysokiego wyniku nie należy próbować obniżać wyłącznie samodzielnymi zmianami diety bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

A co oznaczają wysokie trójglicerydy?

Podwyższone trójglicerydy często występują przy nadmiernej masie ciała, diecie bogatej w cukry proste i wysoko przetworzoną żywność, małej aktywności fizycznej oraz nadmiernym spożywaniu alkoholu.

Mogą również towarzyszyć nieprawidłowo kontrolowanej cukrzycy, zaburzeniom pracy tarczycy, chorobom nerek i wątroby.

Bardzo wysokie stężenie trójglicerydów wymaga konsultacji z lekarzem, ponieważ może mieć znaczenie nie tylko dla ryzyka sercowo-naczyniowego.

Wysoki cholesterol – jakie dodatkowe badania warto zrobić?

Nieprawidłowy lipidogram może być wskazaniem do szerszego spojrzenia na stan zdrowia. W zależności od sytuacji warto sprawdzić również gospodarkę cukrową, tarczycę, nerki i wątrobę.

Glukoza jest podstawowym badaniem gospodarki cukrowej. Uzupełnieniem może być hemoglobina glikowana HbA1c, która pozwala ocenić średni poziom glukozy z dłuższego okresu.

TSH pomaga ocenić funkcjonowanie tarczycy, ponieważ niedoczynność tarczycy może współwystępować z podwyższonym cholesterolem.

Przydatne mogą być również ALT i AST, wykorzystywane w ocenie wątroby, oraz kreatynina, która dostarcza informacji o funkcjonowaniu nerek.

Jak przygotować się do lipidogramu?

W neoMedica profil lipidowy najlepiej wykonać rano i na czczo, szczególnie ze względu na oznaczenie trójglicerydów. Przed pobraniem warto zadbać o odpowiednie nawodnienie i unikać alkoholu oraz intensywnego wysiłku fizycznego.

Nie należy natomiast zmieniać diety na kilka dni przed badaniem tylko po to, aby poprawić wynik. Lipidogram powinien odzwierciedlać rzeczywisty sposób funkcjonowania organizmu.

Jeżeli przyjmujesz leki obniżające cholesterol, nie odstawiaj ich samodzielnie przed badaniem. Kontrolny lipidogram służy między innymi do oceny skuteczności leczenia.

Co zrobić z nieprawidłowym wynikiem?

Wysoki cholesterol nie oznacza automatycznie konieczności przyjmowania leków, ale wynik powinien zostać oceniony razem z całkowitym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

W zależności od sytuacji lekarz może zalecić zmianę sposobu odżywiania, zwiększenie aktywności fizycznej, redukcję masy ciała, zaprzestanie palenia lub leczenie farmakologiczne.

Szczególnie podwyższonego LDL nie należy interpretować wyłącznie na podstawie zakresu referencyjnego znajdującego się obok wyniku. Docelowa wartość zależy od indywidualnego ryzyka pacjenta.

Wykonaj badania krwi, wizytę u kardiologa w neoMedica i zadbaj o swoje zdrowie!