Dlaczego większość badań krwi wykonuje się na czczo?
Istnieje wiele zewnętrznych czynników, tzw. przedanalitycznych, które mogą wpłynąć na wyniki badań diagnostycznych. Ważnym elementem jest odpowiednie przygotowanie pacjenta do badania laboratoryjnego. Aby zminimalizować ryzyko błędnych wyników i niewłaściwej interpretacji, istotne jest przestrzeganie określonych zasad. Nawet przy badaniach profilaktycznych należy pamiętać o kilku regułach, z których jedną z najważniejszych jest konieczność pobierania krwi na czczo.
Zgodnie z definicją, oznacza to unikanie spożywania posiłków od momentu wstania po nocnym śnie, co w praktyce przekłada się na przerwę od jedzenia trwającą około 12-13 godzin przed pobraniem krwi. Dozwolone jest picie niewielkich ilości wody lub niesłodzonej herbaty.
Dlaczego to tak ważne? Przykładem jest badanie morfologii krwi obwodowej, które ocenia liczbę i morfologię krwinek czerwonych, liczbę i rodzaj białych krwinek oraz trombocytów odpowiedzialnych za krzepnięcie. Spożycie posiłku przed badaniem może prowadzić do wzrostu liczby leukocytów, hematokrytu oraz podwyższenia wskaźnika OB (odczyn Biernackiego). Tak więc w przypadku niektórych badań zjedzony przez pacjenta posiłek może znacząco wpłynąć na wyniki.
Jakie badania krwi należy wykonywać na czczo?
Do badań krwi, które muszą być wykonywane na czczo, należą morfologia krwi oraz badanie poziomu glukozy. Na czczo wykonuje się także bardziej szczegółowe testy, między innymi:
-
próby wątrobowe – badania poziomu ALT, AST, ALP, BIL, GGTP; pomagają wykryć choroby wątroby we wczesnym stadium. Ostatni posiłek należy spożyć do godziny 18 dnia poprzedniego.
-
lipidogram – oznacza poziom cholesterolu LDL, HDL oraz trójglicerydów. Pozwala ocenić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. Ostatni posiłek powinien być 14 godzin przed badaniem.
-
poziom insuliny – insulina to hormon produkowany przez trzustkę. Jej zaburzenia mogą wskazywać na cukrzycę. Należy wstrzymać się od jedzenia na 14 godzin przed badaniem.
-
oznaczenie elektrolitów – dotyczy poziomu sodu (Na) i potasu (K). Zaburzenia tych składników mogą powodować problemy z rytmem serca oraz skurcze mięśni. Ostatni posiłek spożywamy na 14 godzin przed badaniem, pijemy tylko przegotowaną wodę.
-
mocznik – oznaczenie jego poziomu w surowicy krwi jest kluczowe dla oceny pracy nerek. Ostatni posiłek należy zjeść o godz. 18 dnia poprzedzającego badanie.
-
poziom hormonów: kortyzolu i aldosteronu – ich nieprawidłowy poziom może wywołać różne objawy. W przypadku kortyzolu należy powstrzymać się od jedzenia na 12 godzin przed badaniem. W przypadku aldosteronu ostatni posiłek spożywamy o godz. 18 dnia poprzedniego.
-
APTT i PT (INR) – badania te oceniają układ krzepnięcia. Ostatni posiłek przed badaniem należy spożyć 13 godzin wcześniej.
Jakich badań krwi nie trzeba robić na czczo?
Istnieją badania, na które spożycie posiłku nie ma wpływu. Należą do nich m.in.:
- badanie grupy krwi,
- CRP,
- TSH,
- fT3,
- fT4,
- witaminy (choć w literaturze pojawiają się różne opinie),
- badania dotyczące infekcji wirusowych i bakteryjnych, takie jak testy na antygeny i przeciwciała,
- badania markerów nowotworowych.
W związku z istnieniem wielu odmiennych zaleceń w kwestii wykonywania badań krwi, warto chodzić na wszystkie badania na czczo, tj. kilkanaście godzin po spożyciu ostatniego posiłku, w godzinach porannych oraz powstrzymując się poprzedniego dnia od intensywnego wysiłku fizycznego. W ten sposób łatwiej uzyskać poprawne wyniki i nie jest konieczne zapamiętywanie różniących się od siebie zaleceń.
Zbadaj krew z neoMedica!
W Centrum Medycznym neoMedica w Poznaniu oferujemy naszym Pacjentom szeroką gamę badań krwi, zarówno podstawowych, jak i specjalistycznych. Na badania laboratoryjnie nie musisz umawiać się wcześniej! Wystarczy, że przyjdziesz do Punktu Pobrań w Centrum Medycznym neoMedica w Poznaniu w godzinach jego otwarcia. Zapraszamy od poniedziałku do piątku od 7:00 do 14:00 oraz w soboty od 8:00 do 11:00. Razem dbajmy o zdrowie!
